กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่ สำหรับผู้พำนักระยะกลาง ระยะยาว Q&A

กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่
สำหรับผู้ลี้ภัยและผู้พำนักเกินกำหนด
Q & A
ภาษาญี่ปุ่นฉบับแก้ไข 2011.6

ที่ผ่านมาผู้พำนักเกินกำหนด (ชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างไม่ถูกต้องตามกฎหมาย) สามารถลงทะเบียนคนต่างด้าว ได้ มีเอกสารรับรองตัวบุคคลอย่างเป็นทางการ
แต่ว่า ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ปี ค.ศ. 2012 เป็นต้นไป การลงทะเบียนของชาวต่างชาติจะถูกยกเลิก
และชาวต่างชาติที่พำนักเกินกำหนดจะไม่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการใดๆทั้งสิ้น
ดังนั้นผลที่ตามมาการปฏิบัตต่อชาวต่างชาติผู้พำนักเกินกำหนดคือ.....


Questions
  1. ได้ยินว่าบัตรประจำตัวคนต่างด้าว("ไกจินโทโระคุโช") จะถูกยกเลิก จริงหรือไม่
  2. คนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างไม่ถูกต้อง คือ ใคร
  3. กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เมื่อถูกบังคับใช้แล้ว จะเปลี่ยนแปลงไป อย่างไ
  4. สิทธิของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องซึ่งได้รับการรับรองอยู่ในปัจจุบัน จะปลี่ยนแปลงไปหรือไม่
  5. หลังจากที่กฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว ผู้ที่ยื่นขอการรับรองสถานภาพผู้ลี้ภัยจะเป็นอย่างไร
  6. ในกรณีที่สถานภาพการพำนักจะถูกยกเลิก หรือ หมดอายุแล้ว จะเป็นอย่างไร
  7. รัฐบาลจะจัดการข้อมูลของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอย่างไร
  8. ชาวต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจะทำงานต่อไปอีกไม่ได้แล้ว ใช่หรือไม่


Q1
ได้ยินว่าบัตรประจำตัวคนต่างด้าว("ไกจินโทโระคุโช") จะถูกยกเลิก จริงหรือไม่

จะถูกยกเลิกจริง กฎหมายการจดทะเบียนคนต่างด้าวปัจจุบันจะใช้ไม่ได้และจะเปลี่ยนไปใช้กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่

กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เข้ามาใช้ นับตั้งแต่เดือนกรกฎาคมปี ค.ศ. 2012(พ.ศ. 2555) เป็นต้นไป เพราะว่ากฎหมายการจดทะเบียนคนต่างด้าวในปัจจุบันจะถูกยกเลิก และจะนำเอากฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เข้ามาใช้ กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่จะถูกนำมาใช้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ปี ค.ศ. 2012 ตามกฎหมายฉบับแก้ไขที่ออกเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 2009 (พ.ศ. 2552) ซึ่งประกอบด้วยกฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่ กฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองกรณีพิเศษ และกฎหมายการจดทะเบียนราษฎรขั้นพื้นฐาน ตามตารางที่ 1 ข้างล่างนี้ ระบบควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่ได้กำหนดว่า ผู้ที่อพยพมาอยู่ญี่ปุ่นในช่วงก่อนสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 จากเกาหลี (ทั้งเกาหลีใต้และเหนือ) และไต้หวันซึ่งเป็นอดีตอาณานิคมของญี่ปุ่น ทางการญี่ปุ่นจะออก “บัตรประจำตัวผู้ถือวีซ่าถาวรแบบพิเศษ” แทนบัตรประจำตัวคนต่างด้าว ส่วนชาวต่างชาตินอกเหนือจากที่กล่าวในข้างต้น จะออก “บัตรประจำตัวผู้พำนัก” และให้จดทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวที่ว่าการเขตอำเภอ

ทางการญี่ปุ่นจะไม่ออก "บัตรประจำตัวผู้พำนัก"ให้แก่ชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นที่ไม่มีสถานภาพการพำนักอย่างถูกต้อง (ผู้พำนักเกินกำหนด)

ในปัจจุบันนี้คนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องก็สามารถได้รับการออกบัตรประจำตัวคนต่างด้าวได้ ซึ่งในบัตรระบุไว้ว่า "สถานภาพการพำนักเกินกำหนด" แต่หลังจากนำระบบใหม่เข้ามาใช้แล้ว ทางการจะไม่ออกบัตรประจำตัวผู้พำนักให้แก่ชาวต่างชาติที่พำนักเกินกำหนด และที่ว่าการเขตอำเภอจะไม่จัดทำทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวของคนนั้นด้วย


ตาราง ที่ 1 กฎหมายฉบับแก้ไข ที่บังคับใช้ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2012
กฎหมายการลงทะเบียนคนต่างด้าวปัจจุบัน พระราชบัญญัติควบคุมการตรวจคนเข้าเมือง กฎหมายคนเข้าเมืองพิเศษ ฉบับแก้ไข กฎหมายการจดทะเบียนราษฎร ขั้นพื้นฐาน ฉบับแก้ไข
ผู้ถือวีซ่าถาวรแบบพิเศษ
(คนเกาหลีใต้ เกาหลีเหนือ,ไต้หวัน,ผู้มีเชื้อสายญี่ปุ่นรุ่นที่สาม )
บัตรประจำตัวคน ต่างด้าว ออกให้โดย ที่ว่าการเขต / อำเภอ บัตรประจำตัวผู้ถือวีซ่าถาวร แบบพิเศษ ออกให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ ทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวออก ให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ
ผู้ถือวีซ่าระยะยาว
(ผู้ถือวีซ่าถาวร , วีซ่านักเรียน เป็นต้น)
บัตรประจำตัวคน ต่างด้าว ออกให้โดย ที่ว่าการเขต / อำเภอ บัตรประจำตัวผู้พำนัก ออกให้โดยกองตรวจคนเข้าเมืองท้องถิ่น ทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าว ออกให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ
ผู้ที่อาศัยอย่างผิดกฎหมาย
(ผู้ที่อาศัยเกินระยะเวลา เป็นต้น)
บัตรประจำตัวคนต่างด้าว ออกให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ ไม่ได้รับบัตรประจำตัวผู้พำนัก ไม่ออกทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวหรือถูกยกเลิกทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าว


Q2
คนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างไม่ถูกต้อง คือ ใคร

"คนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างไม่ถูกต้อง" คือ คนต่างชาติที่ไม่มีสถานภาพการพำนักอยู่ในญี่ปุ่น(วีซ่า)อย่างถูกต้อง รวมทั้งผู้ที่พำนักอยู่เกินเวลาที่วีซ่ากำหนด ผู้ที่เข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้พักอาศัยอยู่นอกสถานที่กุมขังเป็นการชั่วคราว ผู้ที่ได้รับอนญาตให้อยู่ในญี่ปุ่นเป็นการชั่วคราว ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้รับการคุ้มครองชั่วคราว เป็นต้น

ผู้ที่พำนักอยู่เกินเวลาที่วีซ่ากำหนด

คือ คนต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศญี่ปุ่นโดยมีวีซ่าพำนักระยะสั้น เช่น เยี่ยมญาติ ท่องเที่ยว หรือ วีซ่าถูกต้องประเภทอื่น ๆ เช่น วีซ่านักเรียน นักศึกษาต่างชาติ เป็นต้น แม้ว่าอายุวีซ่าสิ้นสุดแต่ยังพำนักอยู่ในญี่ปุ่นเกินเวลาที่วีซ่ากำหนด กระทรวงยุติธรรมคาดว่าจะมีจำนวน 78,488 คน เมื่อต้นปี ค.ศ. 2011 แต่บุคคลเหล่านี้ได้ฝ่าฝืนกฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองที่เป็นกฎระเบียบทางการปกครอง ซึ่งคล้ายกับการฝ่าฝืนกฎจราจร แต่ไม่ได้ประกอบอาชญากรรมแต่อย่างใดในประเทศญี่ปุ่น

คนต่างชาติที่เข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย

คือ คนต่างชาติที่เข้าประเทศญี่ปุ่นโดยไม่ได้ผ่านการตรวจคนเข้าเมืองที่ถูกต้อง เช่น ลักลอบเข้าเมือง ใช้หนังสือเดินทางปลอม เป็นต้น กระทรวงยุติธรรมคาดว่าจะมีจำนวน 13,000 ถึง 22,000 คนโดยประมาณเมื่อต้นปี ค.ศ. 2010

ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้พักอาศัยอยู่นอกสถานที่กุมขังเป็นการชั่วคราว

คือ คนต่างชาติที่ถูกจับกุมอยู่ในสถานที่กุมขังของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในข้อหาการฝ่าฝืนกฎหมายตรวจคนเข้าเมือง หรือกฎหมายอาญาอื่น ๆ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ถูกเนรเทศ แต่ได้รับอนุญาตให้พักอาศัยนอกสถานที่กุมขังเป็นการชั่วคราว โดยมีเงื่อนไขต่าง ๆ เช่น ฝากเงินค่าประกันตัว จำกัดที่พักอาศัยและขอบเขตที่โยกย้าย หรือ ต้องรายงานตัวตามคำสั่งของกองตรวจคนเข้าเมือง เป็นต้น แต่หลังได้รับอนุญาตแล้วก็ยังไม่มีสถานภาพถูกต้อง ยังเป็นผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องเหมือนเดิม ผู้ที่ได้รับอนุญาตนี้มีจำนวน 3,102 คน ในปี ค.ศ. 2009

ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในญี่ปุ่นเป็นการชั่วคราว

คือ คนต่างชาติที่ไม่มีสถานภาพการพำนักถูกต้อง แต่ยื่นขอรับรองผู้ลี้ภัยและได้รับอนุญาตให้อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นเป็นการชั่วคราวตามเงื่อนไขต่าง ๆ ในกรณีนี้ก็มีข้อจำกัดต่าง ๆ ตามความจำเป็น เช่น จำกัดที่พักอาศัยและขอบเขตที่โยกย้ายได้ จำกัดกิจกรรมที่เข้าร่วมได้ หรือ ต้องรายงานตัวตามคำสั่งของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง เป็นต้น หากกองตรวจคนเข้าเมืองเห็นความจำเป็น ให้ประทับลายนิ้วมือด้วย ผู้ที่ได้รับอนุญาตนี้มีจำนวนเพียง 72 รายในจำนวนผู้ยื่นคำร้องขอทั้งหมด 1,028 ราย ในปี ค.ศ. 2009

ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้รับการคุ้มครองเป็นการชั่วคราว

คือ ผู้ที่กองตรวจคนเข้าเมืองเห็นว่าอาจจะป็นผู้ลี้ภัย อาจจะอนุญาตให้เข้าเมืองเพื่อให้การคุ้มครองดูแลเป็นการชั่วคราว ในกรณีนี้ ก็มีข้อจำกัดต่าง ๆ ตามความจำเป็น เช่น ฝากเงินค่าประกันตัว จำกัดที่พักอาศัยและขอบเขตที่โยกย้ายได้ ฯลฯ ในช่วง 5 ปีระหว่างปี ค.ศ. 2005 ถึง 2009 มีเพียง 4 รายเท่นนั้น

เด็กที่ไม่มีสถานภาพการพำนักอย่างถูกต้อง

นอกเหนือจากนี้แล้วยังมีเด็กที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอีกด้วย เช่น เด็กที่เกิดในญี่ปุ่นเป็นลูกของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้อง เด็กที่เคยมีสถานภาพถูกต้องแต่หมดอายุด้วยสาเหตุต่าง ๆ เด็กที่เดินทางมาจากต่างประเทศแต่ไม่มีสถานภาพการพำนักอย่างถูกต้องตั้งแต่แรก เป็นต้น กระทรวงยุติธรรมไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนของเด็กเหล่านี้ แต่คาดได้ว่ามีเด็กจำนวนไม่น้อยที่ไม่มีสถานภาพอยู่อย่างไม่ถูกต้อง

การรับรองผู้ลี้ภัยและการให้มีสถานภาพการพำนักอย่างเป็นกรณีพิเศษ

หากผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องดังกล่าวได้รับการรับรองเป็นผู้ลี้ภัยแล้ว จะได้มีสถานภาพการพำนักป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ในญี่ปุ่น (เทจูวีซ่า) หรือได้รับอนุญาตให้มีสถานภาพการพำนักอย่างเป็นกรณีพิเศษแล้วจะได้มีวีซ่าประเภทใดประเภทหนึ่งตามสภาพของผู้ยื่นขอ

แผนภูมิ ที่ 1 การเปลี่ยนแปลงของจำนวนชาวต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้อง


Q3
กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เมื่อถูกบังคับใช้แล้ว จะเปลี่ยนแปลงไป อย่างไ

ในขณะที่กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว กฎหมายการจดทะเบียนคนต่างด้าวก็จะถูกยกเลิกใช้ตามไปด้วย ที่ผ่านมาชาวต่างชาติที่ไม่มีสถานภาพถูกต้อง (ผู้พำนักเกินกำหนด)แต่อาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นเกิน 90 วันแล้วจะสามารถจดทะเบียนคนต่างด้าวได้ แต่บัตรประจำตัวผู้พำนักของระบบใหม่นี้ จะออกให้แก่คนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างถูกต้องระยะกลางหรือระยะยาว(ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ญี่ปุ่นระยะเวลามากกว่า 3 เดือนขึ้นไป) เท่านั้น

สำหรับคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องแต่มี 「บัตรประจำตัวคนต่างด้าว」 ในปัจจุบัน ซึ่งในบัตรนั้นระบุว่าไม่มี 「สถานภาพการพำนักญี่ปุ่นอย่างถูกต้อง」 กฎหมายใหม่กำหนดว่าต้องนำบัตรประจำตัวคนต่างด้าวคืนให้กองตรวจคนเข้าเมืองภายใน 3 เดือนหลังจากที่กฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ใขถูกบังคับใช้ (ราวเดือนกรกฎาคมปี ค.ศ.2012) แต่กฎหมายไม่ได้กำหนดถึงการลงโทษ

จะไม่มีเอกสารรับรองตัวบุคคลอย่างเป็นทางการ

กฎหมายฉบับใหม่นี้ได้กำหนดไว้ว่าชาวต่างชาติต้องจดทะเบียนในบัญชีรายชื่อผู้อาศัยของแต่ละที่ว่าการเขตอำเภอ แต่ชาวต่างชาติที่จดทะเบียนได้ คือ ผู้ที่มีสถานภาพการพำนักระยะกลางและระยะยาว ผู้ที่มีสถานภาพการพำนักตลอดชีพกรณีพิเศษ และผู้ที่ได้รับใบอนุญาตผู้พำนักชั่วคราว และผู้ที่ได้รับอนุญาตให้รับความคุ้มครองเป็นการชั่วคราวเท่านั้น ส่วนผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอื่น ๆ ไม่สามารถจดทะเบียนได้ ดังนั้น ผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจะไม่มีทั้งบัตรประจำตัวผู้พำนัก และบัตรประจำตัวคนต่างด้าว ซึ่งหมายถึงการไม่มีเอกสารทางการที่รัฐบาลหรือที่ว่าการเขตอำเภอต่างๆของญี่ปุ่นรับรองตัวบุคคลแต่อย่างใด

แผนภูมิ ที่ 2 ชาวต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องและการจดทะเบียนคนต่างด้าว


Q4
สิทธิของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องซึ่งได้รับการรับรองอยู่ในปัจจุบัน จะปลี่ยนแปลงไปหรือไม่

ในเรื่องเกี่ยวกับสิทธิของคนต่างชาติที่ได้รับการรับรองอยู่ในปัจจุบันนี้ ที่ประชุมรัฐสภาญี่ปุ่นรัฐบาลได้พิจารณาว่า หลังจากกฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ไขถูกบังคับใช้แล้ว 「โดยหลักการแล้วไม่มีการเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด」

การรับรองสิทธิในขั้นพื้นฐาน

ปัจจุบันผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องได้รับการรับรองสิทธิมนุษยชนในขั้นพื้นฐานเช่นเดียวกัน เช่น สิทธิในการการศึกษา สิทธิสตรีและเด็กในการรับบริการทางสุขภาพอนามัย สิทธิในการรับบริการทางการแพทย์ และสิทธิแรงงานที่กฎระเบียบต่าง ๆ เกี่ยวกับแรงงานที่กำหนดไว้ เป็นต้น ตามตารางที่ 2 ข้างล่างนี้ นอกเหนือจากนี้แล้วยังมี การรับรองสิทธิในการรับการพิจารณาคดีที่ศาล สิทธิเสรีภาพในการออกความคิดเห็น และสิทธิในการไม่ถูกเลือกปฎิบัติตามเชื้อชาติ ฯลฯ

จำเป็นต้องมีหลักฐานที่พิสูจน์ว่าเป็นผู้อาศัยในเขตนั้น

ในกรณีคนต่างชาติต้องการรับบริการหรือใช้สิทธิที่ระบุไว้ในตารางที่ 2 ต้องมีหลักฐานว่าเป็นผู้อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลนั้น ซึ่งที่ผ่านมาที่ว่าการเขตอำเภอส่วนใหญ่ตรวจสอบว่า 「คนต่างชาติคนนั้นจดทะเบียนคนต่างด้าวที่เทศบาลนั้นหรือไม่」 ต่อจากนี้ไปแล้วจำเป็นต้องใช้วิธีการตรวจสอบทะเบียนคนต่างด้าว บางเทศบาลเคยใช้ใบเสร็จรับเงินค่าสาธารณูปโภค (ค่าไฟ ค่าน้ำ ค่าโทรศัพท์ ฯลฯ ) เป็นหลักฐานเพื่อแสดงที่อยู่

บทบัญญัติเพิ่มเติมของกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ไข

รัฐบาลญี่ปุ่นได้พิจารณาเรื่องสิทธิของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องในช่วงหลังกฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว และลงมติบทบัญญัติเพิ่มเติมของกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ไขและกฎหมายการจดทะเบียนประชาชน ซึ่งกำหนดไว้ว่าหลังจากกฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เช่นกระทรวงกิจการภายในประเทศและการสื่อสาร หรือ กระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องดำเนินงานอย่างเหมาะสมเพื่อรับรองสิทธิของคนต่างชาติในการรับบริการทางสาธารณะตามที่ระบุไว้ในตารางที่ 2 ข้างล่างนี้

ตารางที่ 2 บริการทางสาธารณะและทางกฎหมาย สำหรับคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้อง
กฎหมายและระบบต่างๆ ใช้ได้หรือไม่ รายละเอียด
กฎหมายมาตรฐานแรงงาน กำหนดมาตรฐานแรงงานขั้นพื้นฐาน
กฎหมายสหภาพแรงงาน รับรองการเข้าร่วมกิจกรรมสหภาพแรงงาน
กฎหมายค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำ รับรองค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำ
กฎหมายความปลอดภัยและอนามัยของแรงงาน กำหนดเกี่ยวกับความปลอดภัยที่ทำงาน
ประกันอุบัติเหตุที่เกิดจากการทำงาน ความเจ็บป่วยที่เกิดจากการทำงาน
ประกันการจ้างงาน × รับประกันค่าจ้างกรณีว่างงาน
ประกันสุขภาพ × ใช้ได้กับความเจ็ยป่วยที่เกิดในชีวิตส่วนตัว
ระบบช่วยเหลือค่าครองชีพ × รับประกันการดำรงชีวิตขั้นต่ำ
การศึกษาที่โรงเรียน รับรองสิทธิของเด็กในการรับการศึกษา
คู่มือแม่และเด็ก ช่วยเหลือด้านสุขภาพอนามัยของผู้หญิงตั้งครรภ์และคลอด
ระบบช่วยเหลือค่าคลอดบุตร ช่วยเหลือค่าคลอดบุตร
ระบบความช่วยเหลือเด็กที่คลอดก่อนกำหนด ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลของเด็กที่คลอดก่อนกำหนด
ระบบช่วยเหลือทางการแพทย์สำหรับเด็กพิการ ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลของเด็กเพื่อลดความพิการแต่กำเนิด
ระบบช่วยเหลือทางการแพทย์สำหรับผู้พิการ ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลเพื่อลดความพิการของบุคคลที่อายุ 18 ปี ขึ้นไป ( การล้างไต การรักษา เอชไอวี เป็นต้น)
การรักษาวัณโรค รวมค่ารักษาวัณโรคที่บังคับให้เข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาล
ระบบช่วยเหลือการรักษาโรคทางจิต ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลโรคทางจิต เช่น โรคจิตเภท โรคซึมเศร้าเรื้อรัง เป็นต้น
การรักษาโรคเรื้อรังของเด็ก ช่วยเหลือค่ารักษาโครงการสำรวจวิจัย
การฉีดวัคซีนป้องกันโรค
ความช่วยเหลือผู้เดินทางที่เจ็บป่วย กรณีเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาล สำหรับผู้ป่วยที่ไม่มีที่อยู่
ที่ทำงาน และผู้อุปการะ
ระบบช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลค้างชำระ เฉพาะโรงพยาบาลในเขตเทศบาลที่มีระบบช่วยเหลือจะใช้บริการได้
○=ใช้บริการได้ ×=ใช้บริการไม่ได้ △=ขึ้นอยู่กับความเห็นของแต่ละที่ว่าการเขตอำเภอ
ข้อมูลอ้างอิง : บทสรุปคำถามเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลและสวัสดิการสำหรับคนต่างชาติ (ค.ศ. 2000)


Q5
หลังจากที่กฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว ผู้ที่ยื่นขอการรับรองสถานภาพผู้ลี้ภัยจะเป็นอย่างไร

ในกรณีที่ผู้ที่ยื่นขอการรับรองผู้ลี้ภัยมีสถานภาพการพำนักอย่างอื่นที่มีอายุมากกว่า 3 เดือนแล้ว จะได้บัตรประจำตัวผู้พำนักและจดทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวที่ว่าการเขตอำเภอต่างๆเหมือนกับผู้ที่มีสถานภาพการพำนักระยะกลางและระยะยาวทั่วไป แต่ส่วนผู้ที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในญี่ปุ่นเป็นการชั่วคราวและผู้ที่ได้รับอนุญาตให้รับความคุ้มครองเป็นการชั่วคราวนั้น ทางการไม่ออกบัตรประจำตัวผู้พำนักแต่จดทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวที่ว่าการเขตอำเภอต่างๆได้

ในกรณีที่ผู้ที่ยื่นคำขอการรับรองผู้ลี้ภัยไม่มีสถานภาพการพำนักถูกต้อง หรือสถานภาพพำนัก (วีซ่า) น้อยกว่า 3 เดือน ไม่มีบัตรประจำตัวผู้พำนักและไม่มีทะเบียนคนต่างด้าวทั้งสองอย่าง ในกรณีที่ได้รับอนุญาตให้พักอาศัยอยู่นอกสถานที่กุมขังเป็นการชั่วคราวจะไม่สามารถมีบัตรประจำตัวผู้พำนักได้

จะมีประกันสุขภาพได้หรือไม่

ระบบประกันสุขภาพราษฎร อนุญาตให้คนต่างชาติที่มีสถานภาพการพำนักที่อายุมากกว่า 1 ปี ขึ้นไป หรือ ในกรณีที่เข้ามาประเทศญี่ปุ่นน้อยกว่า 1 ปี และคาดว่าจะอาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นมากกว่า 1 ปีขึ้นไป ก็จะสามารถเข้าระบบประกันสุขภาพนี้ได้ เพราะฉนั้นผู้ที่ยื่นขอการรับรองสถานภาพผู้ลี้ภัยส่วนใหญ่จะไม่สามารถเข้าระบบประกันสุขภาพได้ หากไม่มีบัตรประกันสุขภาพต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาลทั้งหมดด้วยตนเอง

ค่าเล่าเรียนของโรงเรียนชั้นประถมและมัธยมต้นฟรี

แม้ว่าจะเป็นเด็กต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องก็ตาม เด็กจะสามารถเข้าเรียนที่โรงเรียนชั้นประถมและมัธยมต้นได้ทุกคน แต่เด็กต่างชาติอาจจะไม่ได้รับเอกสารเรื่องการให้บุตรเข้าเรียนจากที่ว่าการเขตอำเภอได้ เนื่องจากว่าไม่มีการบังคับให้เด็กต่างชาติเข้ารับการศึกษา ในกรณีที่คนต่างชาติที่ต้องการให้บุตรเข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนญี่ปุ่น ต้องไปติดต่อกับที่ว่าการเขตอำเภอที่ตนอาศัยอยู่ด้วยตนเอ

การรับรองสิทธิของผู้ยื่นขอการรับรองผู้ลี้ภัยที่ไม่มีสถานภาพถูกต้อง

ผู้ยื่นขอการรับรองว่าเป็นผู้ลี้ภัยที่ไม่มีสถานภาพถูกต้องก็จะได้รับการรับรองสิทธิต่าง ๆ ที่ระบุในตารางที่ 2 ข้างต้นเหมือนกัน ถึงแม้ว่าจะไม่มีสถานภาพถูกต้องตามกฎหมายแต่มีสิทธิเกี่ยวกับแรงงานและรับบริการทางสุขภาพอนามัยแม่และเด็กหรือการรักษาพยาบาลทางการแพทย์ได้ต่อไป เช่น การคลอดบุตร สามารถใช้ระบบช่วยเหลือค่าคลอดบุตรได้ภายใต้เงื่อนไขที่ได้กำหนดไว้

ตารางที่ 3 สถานภาพของผู้ที่ยื่นขอการรับรองผู้ลี้ภัยหลังกฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้
สถานะการพำนัก บัตรประจำตัว ผู้พำนัก ทะเบียนคนต่างด้าว ประกันสุขภาพราษฎร สิทธิการศึกษา ของเด็ก
มี
อยู่อย่างถูกต้อง
อายุเกิน 3 เดือน
อายุน้อยกว่า 3 เดือน × × ×
ไม่มี
อยู่อย่างไม่ถูกต้อง
อนุญาตให้พำนักเป็นการชั่วคราว ×
อนุญาตให้รับความคุ้มครองเป็นการชั่วคราว ×
อื่น ๆ × × ×
○=มี/ใช้ได้ ×=ไม่มี /ใช้ไม่ได้ △=ไม่มี/ใช้ไม่ได้โดยส่วนใหญ่แต่มีกรณียกเว้น

แผนภูมิที่ 3 สถานภาพการพำนักของผู้ที่ยื่นขอการรับรองผู้ลี้ภัยในขณะที่ยื่นคำขอ


Q6
ในกรณีที่สถานภาพการพำนักจะถูกยกเลิก หรือ หมดอายุแล้ว จะเป็นอย่างไร

ถึงแม้ว่าจะเป็นคนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างถูกต้องมาเป็นระยะเวลานานก็ตาม หากสถานภาพการพำนักที่มีอยู่จะถูกยกเลิกหรือหมดอายุด้วยสาเหตุต่าง ๆ เช่น ลืมไปต่ออายุ เป็นต้น สถานภาพการพำนักจะหมดไป

บัตรประจำตัวผู้พำนักจะเป็นโมฆะ ชื่อของท่านจะถูกคัดออกจากทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าว

ในกรณีเช่นนี้ บัตรประจำตัวที่มีอยู่จะใช้ไม่ได้อีกต่อไป ต้องนำไปคืนกองตรวจคนเข้าเมืองภายใน 14 วัน หากไม่ได้นำบัตรไปคืนภายในระยะเวลาดังกล่าว จะถูกปรับ 200,000 เยน นอกจากนี้กองตรวจคนเข้าเมืองจะส่งข้อมูลของคนต่างชาติที่หมดสถานภาพการพำนักแล้วไปที่ว่าการเขตอำเภอด้วย ที่ว่าการเขตอำเภอจะลบชื่อของคนต่างชาติที่ได้รับแจ้งจากกองตรวจคนเข้าเมืองออกจากบัญชีรายชื่อผู้อาศัยคนต่างชาติ


Q7
รัฐบาลจะจัดการข้อมูลของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอย่างไร

กฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ไขได้กำหนดในเรื่องการจัดการข้อมูลเกี่ยวกับคนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างถูกต้องในระยะกลางและระยะยาวอย่างต่อเนื่อง แต่ส่วนคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องนั้นอยู่นอกกลุ่มเป้าหมายของกฎหมายใหม่

โดยทั่วไป ข้าราชการมีหน้าที่แจ้งความคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องต่อกองตรวจคนเข้าเมือง เนื่องจากบุคคลดังกล่าวอยู่อย่างไม่ถูกต้องและได้ฝ่าฝืนกฎหมายการตรวจคนเข้าเมือง แต่ในกรณีที่แจ้งความแล้วอาจจะไม่สามารถบรรลุเป้าหมายของการดำเนินงานด้านการปกครองได้ ข้าราชการจะคำนึงถึงทั้งเป้าหมายของการดำเนินงานและผลประโยชน์ที่เกิดจากการแจ้งความก่อน แล้วข้าราชการจึงจะตัดสินได้ว่าควรจะแจ้งความหรือไม่แจ้งความ

โรงเรียนและสำนักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงาน

ตามความคิดที่ผ่านมา โรงเรียนญี่ปุ่นไม่ได้แจ้งความเด็กที่ไม่มีสถานภาพถูกต้องต่อกองตรวจคนเข้าเมือง ส่วนสำนักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงานก็ไม่ได้เลือกปฎิบัติต่อคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องหากมีการร้องเรียนความเสียหายหรือมีการแจ้งความเรื่องการฝ่าฝืนกฎระเบียบด้านแรงงานต่อสำนักงานตรวจสอบมาตราฐานแรงงาน




Q8
ชาวต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจะทำงานต่อไปอีกไม่ได้แล้ว ใช่หรือไม่

ภายใต้กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่ หากชาวต่างชาติไม่มีบัตรประจำตัวผู้พำนัก หรือบัตรประจำตัวผู้ถือวีซ่าถาวรแบบพิเศษ คนต่างชาติจะไม่สามารถทำงานหรือดำรงชีวิตอยู่ในญี่ปุ่นได้

กองตรวจคนเข้าเมือง กระทรวงยุติธรรมได้รับแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจากประชาชนทั่วไปโดยทางอีเมล์ ทางโทรศัพท์ และแฟ็กซ์ และได้เอานำข้อมูลเหล่านี้ไปใช้กับการปราบปรามการอยู่ญี่ปุ่นอย่างผิดกฎหมาย นอกจากนี้แล้ว กฎหมายฉบับใหม่ได้กำหนดไว้ว่าชาวต่างชาติที่มีสถานภาพการพำนักระยะกลางและระยะยาวก็ต้องพกถือบัตรประจำตัวผู้พำนักติดตัวตลอดเวลา ชาวต่างชาติมีความจำเป็นต้องแสดงบัตรประจำตัวผู้พำนัก ในโอกาสต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ขณะทำสัญญาเช่าอพาตเมนต์ ซื้อโทรศัพท์มือถือ เปิดบัญชีธนาคาร เป็นต้น

นายจ้างต้องตรวจสอบสถานะการพำนักของลูกจ้างว่ามีข้อจำกัดในการประกอบงานหรือไม่

เพื่อที่จะป้องกันไม่ให้นายจ้างทำการว่าจ้างชาวต่างชาติอย่างผิดกฎหมาย โดยนายจ้างไม่ทราบว่าลูกจ้างต่างชาติมีวีซ่าที่อนุญาตให้ทำงานได้หรือไม่ กฎหมายฉบับใหม่ได้กำหนดไว้ว่านายจ้างต้องตรวจสอบบัตรประจำตัวผู้พำนักว่ามีข้อจำกัดในการทำงานหรือไม่ ซึ่งได้ระบุรายละเอียดไว้ในบัตรประจำตัวผู้พำนัก หากมีการจ้างชาวต่างชาติที่ไม่มีวีซ่าอนุญาตให้ทำงาน นายจ้างจะถูกลงโทษ เพราะฉนั้น ภายใต้กฎหมายฉบับใหม่นี้ ชาวต่างชาติที่ไม่มีบัตรประจำตัวผู้พำนัก หรือ บัตรประจำตัวผู้ถือวีซ่าถาวรแบบพิเศษ ไม่สามารถทำงานและดำรงชีวิตอยู่ในญี่ปุ่นได้



สรุป กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่นี้ ...

ไม่มีข้อกำหนดใดที่กล่าวถึงบทการลงโทษหนักมากขึ้นโดยตรง แต่กำหนดเรื่องบัตรประจำตัวผู้พำนักและมีการนำเอาระบบการจดทะเบียนคนต่างด้าวระบบใหม่มาใช้ ทำให้มีการจัดโครงสร้างเพื่อการขับไล่คนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องออกไปจากสังคมญี่ปุ่นและไม่มองเห็นอย่างชัดเจนทั้ง ๆ ที่คนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอาศัยอยู่ในสังคมญี่ปุ่นก็ตาม

กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่นี้ก่อให้เกิดผลเสียต่อสังคมญี่ปุ่นด้วย เนื่องจากคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องดำรงชีวิตในสังคมญี่ปุ่นและทำงานในรูปแบบ "3K" (Kitsui Kitanai Kiken = งานหนัก งานสกปรก งานอันตราย ) อยู่ในสภาพการทำงานไม่ดี ซึ่งงานนั้นก่อให้เกิดผลประโยชน์ต่อเศรษฐกิจญี่ปุ่น และสภาพความเป็นอยู่ของชาวญี่ปุ่นให้ดีขึ้น แม้ว่าคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้อง แต่ก็เป็นผู้ใช้แรงงานคนหนึ่งเพื่อสังคมและครอบครัวที่ตนเองรัก เป็นพ่อ เป็นแม่ที่ห่วงลูก และเด็กๆเหล่านั้นต่างก็มีความฝันในอนาคต หรือเป็นผู้ลี้ภัยที่หลุดพ้นจากความหวาดกลัวและความรุนแรงที่ประเทศของตนเอง ----- ชาวต่างชาติที่ถูกเรียกว่า "คนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้อง" ทุก ๆ คน ต่างก็มีชีวิตและมีการดำรงชีวิตอยู่ในสังคมญี่ปุ่นอย่างกระตือรือร้อน

「ชาวต่างชาติที่ถูกตีตราว่าเป็นผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้อง」 ตามนโยบายการควบคุมชาวต่างชาติของรัฐบาลญี่ปุ่นที่เป็นไปอย่างไม่มีเหตุผล ถึงแม้ว่าการฝ่าฝืนกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองซึ่งเป็นกฎระเบียบทางการปกครองจริง แต่มิได้ก่ออาชญากรรมแต่อย่างใดในประเทศญี่ปุ่น

โดยความเป็นจริงแล้ว 「การดำรงชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคม」 คือการดำรงชีวิตอยู่ร่วมกันโดยไม่เกี่ยวข้องกับ สัญชาติ หรือ การมีหรือไม่มีสถานะการพำนัก เราไม่ยินยอมที่จะให้กฎหมายมาเป็นอุปสรรคในการดำรงชีวิตชาวญี่ปุ่นกับชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ร่วมกันในสังคมของเรา